08/02 1394

بررسی نظام آموزش فنی و مهارتی در ایران؛ با تأکید بر مشکلات سیاست‌گذاری در این حوزه

herfei

زینب مولوی:  در این پژوهش ضمن بررسی مبانی نظری موضوعات مرتبط با سیاست‌گذاری در نظام آموزش فنی و مهارتی در ایران، سیاست‌گذاری در نظام مهارتی ایران در وضعیت موجود شناسایی و بررسی می‌شود و در نهایت، با بررسی مسائل موجود در سیاست‌گذاری در نظام آموزش مهارتی و با توجه به نتایج بررسی‌های گسترده محقق در راستای اجرای این تحقیق، پیشنهادهایی مطرح می‌شود.

امروزه در جهان گرایش منابع انسانی به مهارت‌ورزی با عنایت به تنوع حرف امری بسیار مشهود و ملموس است. نظام‌های آموزش مهارتی، یکی از عوامل مهم آموزش، ارتقا و توسعه مهارت‌ها در جهان به‌شمار می‌روند و یکی از راه‌های برون‌رفت از توقف طولانی منابع انسانی در آموزش‌های نظری است (الوانی و شریف‌زاده، 1390، ص18). این به آن دلیل است که هر جامعه‌ای نیازمند نیروی کار ماهر و متخصص است. در جوامع ساده، فرزندان یک خانواده، نقش‌های شغلی را به تقلید از والدین خود می‌آموختند. در جوامع امروز، به دلیل تقسیم کار پیچیده و قشربندی‌های اجتماعی مختلف، افراد برای ایفای نقش‌های خاصی تربیت می‌شوند. چون خانواده دیگر از عهده چنین وظیفه‌ای برنمی‌آید (علاقه‌بند، 1377، صص62-61).به عبارتی، آموزش‌های فنی و مهارتی نقش مهمی را در آماده‌سازی افراد برای ورود به بازار کار آینده بازی می‌کنند. بنابراین، این آموزش‌ها ضروری به نظر می‌رسند، چراکه کشورها بدون آن نمی‌توانند به رشد اقتصادی و اجتماعی دست یابند (Ahmed, 2011, p.1).

از طرفی، مجالس قانونگذاری، احزاب، گروه‌های فشار، گروه‌های ذی‌نفوذ و تشکلات دیگر که خارج از این موارد می‌باشند ولی با توجه به نقش آن‌ها در فرایند سیاست‌گذاری، همه و همه باعث چالش در فرایند سیاست‌گذاری شده‌اند. از طرفی، ورود الگوهای جدید آموزشی و نیازهای جدید و متنوع آموزشی باتوجه به تغییرات تکنولوژیکی و تغییرات سبک زندگی و کار، مستلزم تغییر در سیاست‌های آموزش مهارتی و همسوسازی سیاست‌ها در این حوزه است. به‌عبارتی، پیش‌نیاز پاسخ آموزش فنی و مهارتی کشور به الگوهای جدید دربرگیرنده نگرش‌ها و ارزش‌های مناسب اجتماعی، وضع سیاست‌های جدید و مناسب و درنظرگرفتن فرصت‌ها و نگرانی‌های محلی، منطقه‌ای و جهانی است (نفیسی، 1382، ص15). بنابراین، اهمیت توجه به نظام آموزش مهارتی، به ویژه سیاست‌گذاری در این حوزه نمایان است.

در ایران نیز به سبب اهمیت نظام آموزش مهارتی و اهمیت انسجام و یکپارچگی در سیاست‌گذاری برایاین نظام، بررسی و شناسایی مدل مطلوب سیاست‌گذاری در نظام آموزش فنی و مهارتی کشور از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، در این پژوهش ضمن بررسی مبانی نظری موضوعات مرتبط با سیاست‌گذاری در نظام آموزش فنی و مهارتی در ایران، سیاست‌گذاری در نظام مهارتی ایران در وضعیت موجود شناسایی و بررسی می‌شود و در نهایت، با بررسی مسائل موجود در سیاست‌گذاری در نظام آموزش مهارتی و با توجه به نتایج بررسی‌های گسترده محقق در راستای اجرای این تحقیق، پیشنهادهایی مطرح می‌شود.

در ایران آموزش‌های فنی و مهارتی در قالب آموزش‌های رسمی (هنرستان‌های فنی و حرفه‌ای و کار و دانش و دانش‌گاه‌های فنی و حرفه‌ای و علمی کاربردی) و غیررسمی (توسط مراکز فنی و حرفه‌ای و آموزشگاه‌های آزاد و جز آن) ارائه می‌شود. نهاد اصلی متولی آموزش‌های مهارتی غیررسمی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای است. که البته سایر نهادها، وزارتخانه‌ها، دستگاه‌ها و برخی مؤسسات و نهادهای وابسته هم در این امر دخیل‌اند. شرکت در دوره‌های آموزش مهارتی با ضوابط خاص صورت می‌گیرد.[1] آموزش‌گیرنده پس از طی دوره‌های آموزشی در نظام آموزش غیررسمی مهارتی ایران، موفق به کسب گواهینامه پایان دوره می‌شود که براساس آن از یک سری مزایای تعریف‌شده در قانون مانند دریافت وام، بهره‌مند می‌شود.

متولی اصلی نظام رسمی آموزش فنی و مهارتی در ایران، وزارت آموزش و پرورش و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است. در این نظام، دانش‌آموز و دانش‌جو پس از طی دوره تحصیل، موفق به اخذ مدرک تحصیلی می‌شود که برای ورود به دوره‌های بالاتر نظام آموزش رسمی مهارتی الزامی است.

 

برای مطالعه متن کامل این پژوهش به فایل پیوست مراجعه نمایید.

 


[1]. دوره‌های اصلی آموزش مهارتی در پیوست ب بیان شده است.

 

Attachments:
Download this file (z.molavi.pdf)نظام آموزش فنی و مهارتی[ ]484 kB